नेपाली ख्रीष्टियन ज्ञानकोश
प्रवेश

व्यवस्थित धर्मशास्त्र

Systematic Theology

प्रस्तावना

(Prolegomena)

सिद्धान्त केन्द्रहरू

  1. बाइबलको सिद्धान्तDoctrine of Scripture / Bibliology
  2. परमेश्वरको सिद्धान्तDoctrine of God / Theology Proper
  3. त्रिएकताको सिद्धान्तDoctrine of the Trinity
  4. ख्रीष्टको सिद्धान्तDoctrine of Christ / Christology
  5. पवित्र आत्माको सिद्धान्तDoctrine of the Holy Spirit / Pneumatology
  6. स्वर्गदूतहरूको सिद्धान्तDoctrine of Angels / Angelology
  7. सैतानको सिद्धान्तDoctrine of Satan / Satanology
  8. दुष्ट आत्माहरूको सिद्धान्तDoctrine of Demons / Demonology
  9. मानिसको सिद्धान्तDoctrine of Humanity / Anthropology
  10. पापको सिद्धान्तDoctrine of Sin / Hamartiology
  11. उद्धारको सिद्धान्तDoctrine of Salvation / Soteriology
  12. मण्डलीको सिद्धान्तDoctrine of the Church / Ecclesiology
  13. अन्तिम कुराहरूको सिद्धान्तDoctrine of Last Things / Eschatology

प्रश्नहरू

पुरानो करार कसले लेखे?

(Who Wrote the Old Testament?)

पुरानो करार एउटै व्यक्तिले लेखेको पुस्तक होइन। यसको विभिन्न पुस्तकहरू मोशा, यहोशू, शमूएल, दाऊद, सोलोमन, अगमवक्ताहरू, शास्त्रीहरू तथा अन्य अज्ञात लेखक र सङ्कलकहरूसँग सम्बन्धित छन्। तर प्राचीन पुस्तकको लेखकत्व आजको पुस्तकको लेखकत्वजस्तो सधैं सरल थिएन। कुनै व्यक्तिले मूल सामग्री लेखेको हुन सक्छ, अर्को व्यक्तिले त्यसलाई सुरक्षित वा सङ्कलित गरेको हुन सक्छ, र पछिल्लो व्यक्तिले केही स्पष्टीकरण थपेर पुस्तकलाई अन्तिम स्वरूप दिएको हुन सक्छ।

पुरानो करार कहिले लेखिएको थियो?

(When Was the Old Testament Written?)

“पुरानो करार कहिले लेखिएको थियो?” भन्ने प्रश्न सुन्दा हामीलाई एउटा निश्चित मिति खोज्न मन लाग्छ। तर पुरानो करार कुनै एक व्यक्तिले एकै समयमा लेखेको एउटै पुस्तक होइन। यो धेरै शताब्दीको अवधिमा बनेका ३९ पुस्तकहरूको संग्रह हो। यसभित्र पञ्चग्रन्थ, ऐतिहासिक पुस्तकहरू, कविता तथा ज्ञान साहित्य र अगमवक्ताका पुस्तकहरू छन्। त्यसैले यी सबै पुस्तकलाई एउटै रचनाकाल दिन सकिँदैन।

हिब्रू बाइबल के हो?

(What Is the Hebrew Bible?)

हिब्रू बाइबल (Hebrew Bible) भन्नाले यहूदी समुदायले पवित्रशास्त्रका रूपमा स्वीकार गरेको प्राचीन इस्राएली पवित्र लेखहरूको क्याननिक संग्रहलाई जनाउँछ। यहूदी परम्परामा यसलाई सामान्यतः तनाख (Tanakh) वा मिक्रा (Miqra) भनिन्छ। ख्रीष्टियन परम्परामा यही मूल हिब्रू क्याननिक सामग्रीलाई पुरानो करार (Old Testament) भनिन्छ।

पुरानो करार के हो?

(What Is the Old Testament?)

पुरानो करार ख्रीष्टियन बाइबलको पहिलो प्रमुख भाग हो। यसमा परमेश्वरले सृष्टि गर्नुभएको आरम्भदेखि मानवजातिको पतन, परमेश्वरले अब्राहामलाई बोलाउनुभएको घटना, इस्राएल जातिको उदय, मिश्रबाट छुटकारा, सिनैमा गरिएको करार, व्यवस्था, प्रतिज्ञाको देश, न्यायकर्ताहरुको समय, राजतन्त्र, विभाजित राज्य, निर्वासन, पुनर्स्थापना र भविष्यमा आउने मसीहसम्बन्धी आशासम्मको इतिहास र प्रकाश समेटिएको छ। त्यसैले पुरानो करार केवल प्राचीन इस्राएलको इतिहास होइन; यो परमेश्वरले आफूलाई, आफ्नो चरित्र, आफ्नो इच्छा, आफ्नो न्याय, आफ्नो कृपा र आफ्नो उद्धारको योजनालाई इतिहासभित्र प्रकट गर्नुभएको पवित्रशास्त्र हो।

पुरानो करारको संरचना कसरी गरिएको छ?

(How Is the Old Testament Structured?)

पुरानो करार एउटै समयमा लेखिएको एउटै पुस्तक होइन। यो विभिन्न समय, ऐतिहासिक परिस्थिति, लेखक र साहित्यिक स्वरूपमा आएका पुस्तकहरूको संग्रह हो। यी पुस्तकहरू परमेश्वरका मानिसहरूको समुदायमा पवित्रशास्त्रका रूपमा स्वीकार हुँदै जाँदा निश्चित क्यानन (Canon), अर्थात् आधिकारिक रूपमा पवित्रशास्त्र मानिएका पुस्तकहरूको संग्रह, बनेको हो।

ख्रीष्टियनहरूका लागि पुरानो करार किन महत्त्वपूर्ण छ?

(Why Is the Old Testament Important for Christians?)

पुरानो करार ख्रीष्टियनहरूका लागि केवल येशू ख्रीष्ट आउनुभन्दा अगाडिको इतिहास होइन। न त यो केवल इस्राएल जातिको धार्मिक र राष्ट्रिय इतिहास मात्र हो। यो ख्रीष्टियन पवित्रशास्त्रको अभिन्न भाग हो। बाइबलको कथा कहाँबाट सुरु हुन्छ, परमेश्वर को हुनुहुन्छ, मानिस को हो, पाप कसरी आयो, उद्धार किन आवश्यक भयो, परमेश्वरले उद्धारको योजना कसरी अगाडि बढाउनुभयो र अन्ततः येशू ख्रीष्टको आगमन किन आवश्यक भयो भन्ने कुरा बुझ्न पुरानो करार अनिवार्य छ।